arama
takipçi satın al

Alkol bağımlılığı mı? Alışkanlık mı? Akşamcı mı? Hastalık mı? İrade mi?

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • admin admin
  • Beğen
    Loading...

Bağımlılık?

Bir hususun yahut alkolün besbelli bir etkiyi elde etmek için alınması sürecinde ortaya çıkan, bedensel, ruhsal ya da toplumsal problemlere karşın alımının devam etmesi; bırakma isteğine karşın bırakılamaması, tıpkı etkiyi elde edebilmek için giderek alınan madde/alkol ölçüsünün artırılması ve alma isteğinin durdurulamaması durumudur*.

Alkol Bağımlılığı

1849 yılında Magnus Huss günümüzde hala kullanılan “alkolizm” terimi ile “deliryum tremens” ve “kronik alkolizm” tanımlamalarını yapmıştır*. 1992’de National Council on Alcoholism, alkol bağımlılığını içki üzerinde denetimin kaybedildiği, içkinin bedensel, ruhsal, toplumsal ve yasal problemlere yol açacak biçimde içildiği, süreğen ve ilerleyici bir hastalık olarak tanımlamıştır*. Bugün alkolizm; kişilik özellikleri, öğrenme düzenekleri, psikoanalitik dinamikler, psikososyal etkenler, aile sistemleri temelinde ele alınmasının yanısıra, alkolün psikofarmakolojisi, genetik yapı, biyolojik yatkınlık, psikiyatrik ve tıbbi ek teşhis üzere farklı birçok istikametten de ele alınmaktadır *.
*akt: Çarkcı, 2014

Alkol bağımlılığı, bireyin vücut ve ruh sıhhatini, aile, toplum ve iş ahengini bozan bir hastalıktır(Öztürk ve Uluşahin, 2016).

Alkol bağımlılığının en değerli özelliği içme üzerindeki özdenetimin yitimidir, bu özellik olağan içme ile alkol kullanım bozuklukları ortasındaki hududun belirlenmesine de yardımcı olmaktadır

Alkol kullanan herkes bağımlı mıdır?

Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) 1960 yılında alkol bağımlılığını “Kişinin alkol kullanmasının iş yaşantısına mahzur olmasının değil iş yaşantısının kişinin alkol kullanmasına mahzur olduğunu düşünmeye başlama” halinde tanımlamıştır (Akt: Gürgen, 2017).

Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (DSM)’nin 1952’deki birinci baskısı ve sonraki baskıları değerlendirildiğinde yıllar içerisinde alkol/madde kullanım bozukluklarına ayrılan kısımların oranındaki artış dikkat çekmektedir

Tanısal Gelişimi

DSM’nin birinci yıllarında alkol kullanımına ait bilgiler bir sayfa ile sonlu kalmakla birlikte sosyopatik kişilik bozukluğu başlığı altında incelenmiştir.

Birinci kere DSM-III ile berbata kullanım ve bağımlılık ortasında ayrım yapılmıştır.

DSM-IV, berbata kullanım ile bağımlılık ortasındaki farkı devam ettirmiştir

DSM-5’te Husus ile alakalı Bozukluklar ve Bağımlılık Bozuklukları ana başlığı altında Alkol Kullanım Bozukluğu (AKB) ismiyle yer almıştır, ziyanlı kullanım ve bağımlılık üzere kavramlar ortadan kaldırılmıştır.

Teşhis Ölçütleri

DSM-5 Teşhis Ölçütleri;
A. On iki aylık bir müddet içinde, aşağıdakilerden en az ikisi ile kendini gösteren, klinik açıdan bariz bir badireye ya da fonksiyonellikte düşmeye yol açan, problemli bir alkol kullanım örüntüsü:
1. Birçok defa istendiğinden daha büyük ölçüde ya da daha uzun vadeli olarak alkol alınır.
2. Alkol kullanmayı bırakmak ya da kontrol altında tutmak için daima bir istek ya da bir sonuç vermeyen eforlar vardır.
3. Alkol elde etmek, alkol kullanmak ya da yarattığı tesirlerden kurtulmak için gerekli etkinliklere çok vakit ayrılır.
4. Alkol kullanmaya içinin gitmesi ya da alkol kullanmak için çok büyük bir istek duyma ya da kendini zorlanmış hissetme.

5. İşte, okulda ya da konuttaki pozisyonunun gereği olan esas yükümlülüklerini yerine getirememe ile sonuçlanan, yineleyici alkol kullanımı.
6. Alkolün tesirlerinin neden olduğu ya da alevlendirdiği, daima ya da yineleyici toplumsal ya da kişilerarası problemler olmasına rağmen alkol kullanımını sürdürme.
7. Alkol kullanımından dolayı değerli birtakım toplumsal, işle ilgili aktifliklerin ya da eğlenme-dinlenme etkinliklerinin bırakılması ya da azaltılması.
8. Yineleyici bir biçimde, tehlikeli olabilecek durumlarda alkol kullanma.
9. Büyük bir olasılıkla alkolün neden olduğu ya da alevlendirdiği, daima ya da yineleyici bedensel ya da ruhsal bir sorunu olduğu bilgisine rağmen alkol kullanımı sürdürülür.

10. Aşağıdakilerden biriyle tanımlandığı üzere, dayanıklılık (tolerans) gelişmiş olması:
a. Esrikliği ya da istenen etkiyi sağlamak için besbelli olarak artan ölçülerde alkol kullanma ihtiyacı.
b. Tıpkı ölçüde alkol kullanımının sürdürülmesine rağmen besbelli olarak daha az tesir sağlanması.
11. Aşağıdakilerden biriyle tanımlandığı üzere, mahrumluk gelişmiş olması.
a. Alkole has mahrumluk sendromu
b. Mahrumluk belirtilerinden kurtulmak ya da kaçınmak için alkol (ya da benzodiyazepin üzere yakından bağlı bir madde) alınır.
Bu teşhis ölçütlerinden;
 2-3 belirtinin olması ağır olmayan alkol kullanım bozukluğu,
 4-5 belirtinin olması orta derecede alkol kullanım bozukluğu,
 6 ya da daha fazla belirtinin olması ağır derecede alkol kullanım bozukluğuna işaret eder.

Sıklık ve Yaygınlık
Türkiye Ruh Sıhhati Profili araştırmasına nazaran 12 aylık yaygınlık bayanlarda %0.1; erkeklerde ise %1.7 seviyesinde genel toplumda %0.8 olarak bulunmuştur*.

Yaygınlık odaklı yapılan genel taramada ise alkol bağımlılığı oranı %0.08 ile %8.5 ortasında bulunmuştur*.

*Öztürk ve Uluşahin, 2016

2003 yılında Dünya Sıhhat Örgütü tarafından yayınlanan Dünya Sıhhat Taraması Çalışmasına nazaran; Türkiye’de 18 yaş üzeri nüfusta yaşamboyu alkol kullanımı oranı %18.9, alkol kullanım bozukluğu oranı %1.1 olarak saptanmıştır*.

Alkol bağımlılığı en çok 22-35 yaşları ortasında görülmektedir*.

Neden ve Nasıl?

Alkol kullanım bozukluğu nedenleri ortasında biyolojik faktörlerden genetik faktörler başta olmak üzere birçok faktör rol oynamaktadır.

Genetik Faktörler…
Alkol kullanım bozukluğu tanısı alan olgularda genetik faktörlerin rolü %40-60 ortasında değişkenlik göstermektedir. Alkol kullanım bozukluğu olan hastaların çocuklarında bağımlılık riski 3-4 kat daha fazladır. Öteki açıdan bakıldığında evlat edinme çalışmalarında biyolojik ebeveyninde alkol kullanım bozukluğu olan alkol kullanım bozukluğu olmayan ebeveynlerin çocuklarında alkol kullanımı daha fazla saptanmıştır. Bu da genetik faktörlerin tesirini göstermektedir

Ruhsal Faktörler…
Alkol kullanımı ve alkol bağımlılığı üzerine geliştirilen birçok teori alkol kullanımını gerginlik azaltma, kişinin daha güçlü hissetmesini sağlama ve travmatik yaşantıları azaltma üzere sebeplere bağlamaktadır. Alkol kullanımı ile ilgili sorun yaşayan şahısların telaşlarını azaltmak, gündelik gerilim faktörleriyle kolay baş edebilmek gayesiyle alkol kullandıkları gözlemlenmiştir.

Gürgen, 2017

a.Psikanalitik Pencereden Bakıldığında

Psikanalitik açıdan bakıldığında gelişim evrelerinde çok baskıcı ve cezalandırıcı süperegoya sahip şahıslar, yaşadıkları bunaltı hislerini alkol alarak azaltma eğilimi gösterirler (*). Obje münasebetleri bakış açısıyla bağımlılık; sevgi objesinin kazanılması ve kaybedilmesi süreci olarak ele alınmaktadır. Bağımlılık, problemli obje alakalarının bir sonucu olarak ortaya çıkmakta, alınan alkolün tesiri azaldığında rahatlık ve itimat hissi yerine güvensizlik düşünce hissi baş gösterir ve kişi bu ambivalan durumlar ortasında masraf gelir (*). Çocukluk çağında yaşanan travmalar şahısların alkol ile bu şekil bir ilgi kurmasına neden olmaktadır (*).

*Akt: Gürgen, 2017

b.Davranışçı Pencereden Baktığımızda

Davranışçı teorilere bakıldığında daha çok gözlenebilen ve ölçülebilen davranışların üzerinde durulmuştur. Alkol almaya birinci başlandığı vakitlerde alkolün keyif alma ve ödüllendirici tesiri alkol alımını müspet istikamette desteklemektedir ve genel popülasyon üzerinde içme alışkanlığının ilerlemesinde değerli rol oynamaktadır

Gürgen, 2017

c.Bilişsel ?

Bilişsel teoriler kapsamında toplumsal öğrenme teorisi ele alınmaktadır. Bu teoriye nazaran alkol kullanım bozukluğu toplumsal etraftan öğrenme yoluyla oluşmaktadır.
d.Kişilik Özellikleri
Kişisel faktörlerin alkol kullanmaya başlama, devam ettirme, berbata kullanma ve bağımlılık geliştirme ile alakasının olduğu gösterilmiştir.

Bağımlılığa sahip bireylerde “yenilik arayışı” erken yaşlarda alkol kullanmaya başlamanın belirleyicisi olarak gözlenmektedir.
Bu özellikler bağımlılığa sahip olan bireylerin daha kırılgan, inançsız, ödül ihtiyacında daha çok dışa dönük olan, kolay sıkılan ve gayelerinin izlerinde gitmekte zahmet çeken özellikler olduğunu düşündürmektedir (*).
*Akt: Gürgen, 2017

Çevresel Tesir

Toplumların alkol kullanımına olan bakışları toplumda alkolizm oranını etkilemektedir (*). Sosyokültürel özellikler ve inanç sistemi bireylerin alkol kullanma alışkanlığını etkileyen toplumsal faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bilhassa çocukluk ve ergenlik periyodunda aile içinde alkol kullanan bireylerin rol model olarak alınması alkol kullanımına başlamada tesirli olduğu gösterilmiştir

*Akt: Gürgen, 2017

Tedavinin temel prensipleri ..

Tedavinin temel prensipleri aşağıda verilmiştir(Ögel, 2014):
1. Her bireye uygun tek bir tedavi usulü yoktur. Her bireyin kendine ilişkin sıkıntıları vardır ve uygulanacak tedavi yolu ferdî özelliklere nazaran belirlenmelidir.
2. Tedavi için hazır olunmalıdır. Zira unsur kullanıcıları tedaviye girmekte ve kullandıkları maddeyi bırakmakta kararsızdırlar. Karar verdikleri periyotta tedavinin hazır olması kıymetli bir avantaj olacaktır.
3. Tesirli tedavi bireyin yalnızca unsur kullanımıyla değil, çeşitli ihtiyaçlarıyla başa çıkmaya uğraşır. Bireyin toplumsal, ailevi, ekonomik ve yasal meseleleriyle uğraşabilmeliyiz.
4. Bireyin tedavi programı süreklilik göstermeli ve kişinin değişen ihtiyaçlarına uyabilmelidir. Tedavi müddetince bireyin ihtiyaçları değişebilir, bu nedenle gerekli esneklik gösterilebilmeli ve uygulamalarda gerekli değişiklikler yapılabilmelidir.
5. Tedavinin tesirli olması, bireyin tedavide kaldığı mühlet ile yakından bağlantılıdır. Kısa vadeli tedavilerin aktifliği düşüktür. Müddet uzadıkça muvaffakiyet artmaktadır.

6. İlaç ve ruhsal tedaviler birlikte uygulanabilmelidir
7. Husus kullanan ya da kullandığı unsura bağımlı olan bireylerde görülen ruhsal meselelerin tedavisi birlikte ele alınmalı ve eş vakitli olarak tedavi edilmelidir. Zira bu bozuklukların birlikte görülme sıklığı epey fazladır.
8. Detoksifikasyon tedavinin başlangıcıdır. Fakat uzun vadeli aktifliği yoktur. Tek başına detoksifikasyonun aktifliği çok düşüktür.
9. Bireyin tedavi sırasında husus kullanıp kullanmadığı daima araştırılmalıdır. Tedavi sırasında tekrar başlama sık görülür. Lakin bunun testlerle takip edilmesinin bireye de faydası vardır. Böylelikle kişi kendini denetim etmeyi öğrenir. Testlerle erken teşhisin konması da tedavi eden için kıymetli bir avantajdır.
10. Yardım sırasında kesinlikle AIDS, hepatit, tüberküloz üzere enfeksiyon hastalıklarının takibi yapılmalıdır. Hasta bu hususta bilgilendirilmeli, kelam konusu hastalıklar konusunda riskli davranışlar düzeltilmeye çalışılmalıdır.
11. Unsur bağımlılığında düzelme uzun periyodiktir ve sıklıkla birçok defa tedavi gerektirir. Unsur bağımlılığı kronik bir hastalıktır ve başka kronik hastalıklar üzere tekrarlayabilir ve tekrar tedavi gerekir.

Alkol Bağımlılığı tedavisi, birinci adım olarak tabip tarafından ve detoksifikasyon süreci ile başlar;
Psikososyal tedaviler ile sürdürülür..

Tedavinin basamakları

 Tıbbi tedavi
 Psikososyal tedavi

“Kişinin tedavisine tıbbi tedaviyle başlanmalıdır.”

Birinci yardım (1.-2. gün): Entoksikasyon ya da akut mahrumluk belirtileri ve akut tıbbi meseleleri tedavi edilir. İntihar ve saldırganlık, akut anksiyete tepkisi ve akut psikotik tepkileriyle uğraşılır.
Erken periyot (0-4 hafta): Detoksifikasyon devam eder. Detoksifikasyon sırasında ruhsal dayanak sağlanır. Motivasyon artırılmaya çalışır. Kısa danışmanlık yapılabilir

Uzun devir (4-24 hafta): Kronik tıbbi meseleleri araştırmak ve tedavi etmek gerekir. Ruhsal bozuklukları araştırmak ve gerekiyorsa tedavisini yapmak kıymetlidir. Aile takviyesi sağlanmalıdır.
Rehabilitasyon (6 ay-2 yıl): Uzun müddetli tedavi programına iştiraki izlenmeli, uzun vadeli tedavi programına girmesine yardımcı olunmalıdır. İzlemeye devam etmeli ve ilgi koparılmamalıdır.
Ögel, 2014

Son olarak…
Bağımlılık farklı faktörlerden kök alan, sürdürülen ve multidisipliner yapı ile çözümlenmeye odaklanılan bir hastalıktır,

O halde, bağlanmadan, bağımlılıklar olmadan,

ÖZGÜR OLUN,

SAĞLIKLI KALIN.

Yararlanılan Kaynaklar
Amerikan Psikiyatri Birliği(APB) (2014), Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı, beşinci baskı (DSM-V) Washington DC, 2013’ten çeviren Köroğlu E, Doktorlar Yayın Birliği, Ankara, 2014.
Coşkunol, H.(2017) Bağımlılığa Genel Bir Bakış, XI. Ulusal Alkol ve Unsur Bağımlılığı Kongresi, Belek, ANTALYA
Çarkcı, Ö.H. (2014) Alkol Bağımlılarında Yüzde Dışavuran Hislerin Tanınması ve Ayırt Edilmesi ile Aleksitimi ve Kişilik Boyutları Alakası. Tıpta uzmanlık tezi, Bakırköy Prof.Dr. Mazhar Osman Ruh Sıhhati ve Hudut Hastalıkları EAH: İstanbul
Darçın, A.E., (2014) Bağımlılık, Yasal Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Ekim,2014
Gürgen, A.( 2017) Alkol Kullanım Bozukluğu Olan Hastalarda Çocukluk Çağı Travmaları ve His Düzenleme Zahmetinin Araştırılması: Kesitsel Denetimli Çalışma, Tıpta uzmanlık tezi, Çanakkele Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
Öztürk, M. O., Uluşahin, N. A. (2016). Ruh Sıhhati ve Bozuklukları. Ankara: Bayt.
Ögel K. Sigara, Alkol ve Husus Bağımlılığı Tedavi Programı (SAMBA) – Uygulayıcılar için kaynak kitapçık. 2. Sürüm. Tekrar Yayınları, İstanbul, 2014

Bir önceki yazımız olan What ıs retınal artery occlusıon başlıklı makalemizde Area, iş ve May hakkında bilgiler verilmektedir.

editörün seçtikleri EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Araklı bayan escort Eşme bayan escort Alaşehir bayan escort Gölpazarı bayan escort Dalaman bayan escort Ermenek bayan escort İpsala bayan escort Birecik bayan escort Dinar bayan escort Andırın bayan escort Akçaabat bayan escort Banaz bayan escort Akhisar bayan escort Bozüyük bayan escort Bodrum bayan escort Ayrancı bayan escort Havza bayan escort Akçakale bayan escort Bolvadin bayan escort Afşin bayan escort Burdur mutlu son Büyükçekmece mutlu son Çivril mutlu son Darende mutlu son Çay mutlu son Bursa mutlu son Çatalca mutlu son 19 Mayıs mutlu son Datça mutlu son Çayeli mutlu son Belek mutlu son Ergene mutlu son Mudanya mutlu son Esenyurt mutlu son Bilecik mutlu son Eskişehir mutlu son