arama
takipçi satın al

“bağlanma tarzları ve yakın ilişkiler”

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • admin admin
  • Beğen
    Loading...

Hayatımızdaki insanlara nasıl bağlanırız? Neden bazılarımız bir romantik alakaya basitçe başlayabiliyorken diğerlerimiz bunun sadece kanısından bile rahatsız olabiliyor? Neden kimi beşerler problemlerini kendi kendine çözmeyi tercih ediyorken kimileri paylaşmayı tercih ediyor? Gerek romantik ilgilerimizde gerekse arkadaşlık münasebetlerimizde etrafımızdaki beşerlerle misal durumlar yaşasak da bu durumlara çok farklı hallerde yaklaşabiliyoruz ve farklı yansılar verebiliyoruz. Pekala bu farklılıkların kaynağı nedir?

Günümüze kadar bu soruya çeşitli yollardan çeşitli karşılıklar aransa da “Bağlanma Teorisi” mevcut cevaplar ortasından en sağlamı olarak karşımıza çıkıyor. O denli ki bu teori, çocukluk ve yetişkinlikteki yakın bağlantılarımızı manalandırmak hedefiyle geliştirilen teoriler ortasında tahminen de psikoloji biliminde en çok tesir bırakan ve bilimsel ispatlar açısından en varlıklı teori olarak görülüyor.

Birinci vakitlerde çocuk-ebeveyn münasebetini daha düzgün anlayabilmek gayesiyle ortaya atılmış olsa da artık yetişkinlerin ilgilerini incelemekte de sıklıkla kullanılıyor. Bu teorinin temelinde insanların inanç, huzur, sevgi üzere muhtaçlıklarını bir diğerinden sağlama muhtaçlığı yatıyor. Bağlanma teorisine nazaran, bu gereksinim çocuklukta ebeveynlere karşı hissedilirken ileri yaşlarda bu figürün yerini çoklukla romantik partnerler alıyor. Teoriye nazaran, erken çocukluk periyodunda ebeveynlerimizle yaşadığımız tecrübeler, ileride yakın olduğumuz insanlara karşı beklentilerimizi de şekillendiriyor. Bu beklentilerin de hayatlarımızı şekillendiren son derece kıymetli faktörler olduğunu dikkate aldığımızda, çoğunlukla beklentilerimizi karşılayan beşerlerle birlikte olduğumuzu ve sonuç olarak ebeveynlerimizle kurduğumuz münasebetlere benzeri tecrübeler yaşadığımızı görüyoruz.

Bağlanma Teorisi ortaya atıldıktan kısa bir müddet sonra; 12 aylık çocuklarla yapılan araştırmalarda, çocukların çoklukla 3 farklı bağlanma kategorisine ayrıldığı gözlemleniyor3. Bunlar; inançlı bağlanma, kaygılı-kararsız bağlanma ve kaçıngan bağlanma cinsleri olarak ayrılıyor.

İnançlı bağlanan çocuklar ebeveynlerinden uzak kaldıklarında huzursuzluk hissedip olumsuz yansılar verseler dahi tekrar bir ortaya geldiklerinde acilen sakinleşip, olağana dönüyorlar. Bu çocuklar ebeveynlerinin varlığında kendilerini inançta hissedip bağımsızca etrafı anlamaya ve oyun oynamaya yöneliyorlar. Çeşitli araştırmalardan elde edilen bulgular göz önüne alındığında, çocukların %67’sinin bu kategoride olduğu iddia ediliyor.

Kaygılı-kararsız bağlanan çocukların ise ebeveynleri yanlarındayken bile huzursuz oldukları görülüyor. İnançlı bağlanan çocukların bilakis, bu çocuklar yaşadıkları güvensizlik hissinden ötürü huzurlu bir halde çevreyi keşfedemiyor ya da oyun oynamak üzere aktivitelere yönelemiyorlar. Ebeveynlerinden ayrıldıklarında huzursuzluk hissediyorlar, ebeveynleri geri döndüğünde bile kolay kolay sakinleşemiyorlar ve ebeveynlerine duydukları kızgınlığın geçmesi vakit alabiliyor. Çocukların %12’sinin bu kategoride olduğu düşünülüyor.

Kaçıngan (kaçınmacı) bağlanan çocuklar ise birçok vakit ebeveynlerine karşı kaçınma davranışları gösteriyorlar. Birebir odadayken bile onlarla fazla irtibat kurmuyorlar, ayrıldıklarında ağlamıyorlar ve bir ortaya geldiklerinde de ebeveynle bir temas kurmaya çalışmıyorlar. Çocukların %21’inin de bu kategoride olduğu düşünülüyor.

Bilim insanları yetişkinlerde bağlanmayı kategorilere ayırmaktansa bir düzlem üzerinde incelemenin daha uygun olduğunu düşünüyorlar, zira aslında beşerler sonları net olan bir kategoriye uymuyorlar. Bağlanma tarzımız bu yüzden bağlanma düzleminde bulunan iki eksen üzerinden bedellendiriliyor: bağlanma tasası ve bağlanma kaçınması. Bağlanma telaşı kişinin alakalarına dair telaşlarıyla ilgiliyken, bağlanma kaçınması kişinin bir ilgi kurmaktan ne kadar kaçındığını ölçüyor. Bağlanma tarzları de bu iki eksenden oluşan düzlemde 4 kategoriye ayrılıyor. Buna nazaran şayet kişi düşük bağlanma tasasına ve düşük bağlanma kaçınmasına sahipse, bu kişi düzlemin inançlı bölgesinde bulunuyor.

İnançlı bölgede olmak kişinin çoklukla diğerleriyle yakınlık kurmaktan rahatsız olmadığına, kendini bir diğeriyle inançta hissedebildiğine ve bir diğerinden takviye almaktan kaçınmadığına işaret ediyor. Bu bireyler münasebetlerinde genel olarak bir inanç ve bağlılık sorunu yaşamıyorlar. Kişi şayet yüksek bağlanma korkusuna ve düşük bağlanma kaçınmasına sahipse, bu kişi dertli bölgede yer alıyor. Bu özelliğe sahip beşerler karşılarındaki beşere fazlaca yakınlık gösteriyor ve sıklıkla terkedilme korkusu yaşıyor. Düşük bağlanma derdi, yüksek bağlanma kaçınması kişiyi kaçıngan bölgeye yerleştirirken hem yüksek bağlanma tasası hem de yüksek bağlanma kaçınması kaygılı-kaçıngan bölgeye denk geliyor. Kaçıngan bölgedeki beşerler duygusal olarak diğerlerine yaslanmaktan hoşlanmıyor ve çoğunlukla sırf kendilerine güveniyorlar. Yakınlık duygusu onları geren ve rahatsız eden bir his olarak kendini gösteriyor. Kaygılı-kaçıngan bölgedeki beşerler ise bir yandan yakınlık kurmak isterken öteki yandan diğerine güvenmekten korktukları için samimi ilgiler kurmakta zahmet çekiyorlar.

Bağlanma çeşitlerini temellerinde yatan bilişsel, duygusal ve davranışsal etkenleri inceleyerek daha düzgün anlayabiliyoruz. Örneğin, bilişsel seviyede, inançlı bağlanma tipine sahip şahıslar öteki insanlara güvenme konusunda daha olumlu oluyorlar ve öbür insanların yakınlık beklentilerini karşılayabileceklerine inanıyorlar. Öbür bağlanma cinslerinin bu mevzuda genel olarak olumsuz olduğu görülüyor. Telaşlı yahut kaçıngan bağlanan şahıslar, öteki insanlara güvenemeyeceklerini düşünüyorlar.

Duygusal seviyede, inançlı bağlanan bireyler her vakit artlarını kollayacak ve muhtaçlık duyduklarında danışabilecek birileri olduğunun farkında oluyor ve toplumsal münasebetlerinde kendilerini daha inançlı ve rahat hissediyor. Bu nedenle de hayatı olağan temposunda yaşamak ve toplumsallaşmak bu bireyler için daha kolay oluyor. Öte yandan, bağlanma korkusu yüksek olan bireyler bağlarına dair daimi bir endişe ve tasa hissi taşıyor; öteki insanların onlara muhtaçlık anında takviye vermeyeceği konusunda endişeleniyorlar. Bağlanma kaçınması yüksek olan beşerler ise kaçınma ve öfke üzere negatif hisler taşıyor. Bu şahıslar öteki beşerlerle olan münasebetlerini sınırlama ve öbür insanların yanındayken kendilerini rahatsız hissetme eğilimi gösteriyorlar.

Davranışsal seviyeye bakıldığında, inançlı bağlanan şahıslar bir meseleleri olduğunda ekseriyetle yakınlarıyla sağlıklı bağlantı kuruyor ve onlardan dayanak alıyorlar. Bağlanma tasası yüksek olanlar ise gerilim sinyalleri yayıyor ve bunların diğerleri tarafından anlaşılmasını bekliyorlar. Ek olarak, sıklıkla ilgi talep etme ve öfke gösterme üzere davranışlar sergiliyorlar. Bağlanma kaçınması yüksek olan bireyler ise çoklukla öbür şahıslardan bir beklentiye girip talepte bulunmak yerine kendilerini geri çekiyorl ar.

Bağlanma tipleri, insanların yakın bağlantılarında iki kıymetli faktörle yakından alakalı: bağlılık ve yakınlık. İnançlı bağlanan beşerler bağlantılarında sağlıklı ve rahat bir formda bağlılık ve yakınlık geliştirirken; korkulu bağlananlar ise bağlantının gereğince olgunlaşmasına vakit vermeden fazlaca samimiyet ve bağlılık kurmaya çalışabiliyor, başka beşerlerle gereğinden fazla bilgiyi çok kısa müddette paylaşma eğilimi gösterebiliyorlar. Kaçıngan bağlananlar ise münasebette bağlılık kurma konusunda isteksiz olabiliyor ve beşerlerle ortalarına aralık koyarak paylaşımda bulunmaktan kaçınabiliyorlar.

Bağlanma tiplerimiz hayatımızın birçok alanında, fakat en değerlisi yakın bağlarımızda, büyük rol oynuyor. Bu da gösteriyor ki bebeklik ve çocukluk periyodunda tecrübelenen olaylar, hayatımız boyunca ilgilerimizi ve bizi etkilemeye devam ediyor. Yeniden de unutmamak gerekir ki, kişinin sahip olduğu bağlanma tipi, kolay olmasa da, vakitle değişebiliyor.

Bir önceki yazımız olan Diş sıkma sorunu pandemi devrinde arttı başlıklı makalemizde Ağrı, Di̇ş ve Kas hakkında bilgiler verilmektedir.

editörün seçtikleri EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Araklı bayan escort Eşme bayan escort Alaşehir bayan escort Gölpazarı bayan escort Dalaman bayan escort Ermenek bayan escort İpsala bayan escort Birecik bayan escort Dinar bayan escort Andırın bayan escort Akçaabat bayan escort Banaz bayan escort Akhisar bayan escort Bozüyük bayan escort Bodrum bayan escort Ayrancı bayan escort Havza bayan escort Akçakale bayan escort Bolvadin bayan escort Afşin bayan escort Burdur mutlu son Büyükçekmece mutlu son Çivril mutlu son Darende mutlu son Çay mutlu son Bursa mutlu son Çatalca mutlu son 19 Mayıs mutlu son Datça mutlu son Çayeli mutlu son Belek mutlu son Ergene mutlu son Mudanya mutlu son Esenyurt mutlu son Bilecik mutlu son Eskişehir mutlu son