arama
takipçi satın al

Kısırlık nedir, nedenleri nelerdir ? infertilite hakkında

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • admin admin
  • Beğen
    Loading...

İnfertilite, yani istenildiği halde çocuk sahibi olamama pek çok toplumda değerli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

Tarif olarak, en az 1 yıl rastgele bir korunma sistemi uygulanmaksızın haftada 2-3 kez girilen cinsel münasebete karşın gebelik elde edilmemesi infertilite yani kısırlık olarak isimlendirilmektedir. İnfertilite görülme sıklığı toplumlar ortasında büyük farklılıklar göstermez. Tüm dünyada çiftlerin yaklaşık yüzde onbeşi infertilite nedeni yardımla üreme tekniklerine başvurmak zorunda kalmaktadır. Bu çiftlerin büyük bir kısmında hamile kalamamanın nedenini açıklayacak sebepler bulunabilirken, yaklaşık yüzde 10-12sinde rastgele bir patoloji tespit edilemez. Bu çiftler açıklanamayan infertilite olarak isimlendirilirler.

İnfertilitenin nedenlerini anlayabilmek ve tedavisini planlayabilmek için evvel bayanda ve erkekte üreme döngüsünün nasıl işlediğini ve gebeliğin oluş düzeneğini anlamak gerekir.

“Ne vakit çocuk sahibi olmayı planlıyorsunuz ?” sorusu pek çok yeni evli çiftin en çok karşılaştığı sorudur. Aslında bu soru yeni evlenen çiftlerin kendi kendilerine de birinci sordukları soruların başında gelir. Bilhassa bayanın çalışmadığı, klasik aile yapısındaki çiftlerde balayında hamile kalma hayali kuran çok genç çift vardır. Çocuğun ailenin geçimi ve işleri için kıymetli olduğu, kırsal alanda ise yalnızca çocuk sahibi olmak için evlenen bayan ve erkekler azımsanamayacak kadar çoktur. Bizim toplumumuz üzere çocuk sahibi olmanın ayrıcalık ve itibar olarak görüldüğü toplumlarda ise infertilite neredeyse hayati kıymete sahiptir. Bir diğer küme ise, çalışma hayatının zorlukları içinde evlenmeye vakit bulamamış lakin yaşı ilerlediği için bir an evvel evlenip çocuk sahibi olmayı düşünen bireylerden oluşur. Tüm bu bireylerin ortak yanılgısı istedikleri anda, hatta tahminen balayında hamile kalabileceklerini düşünmeleridir. Pek çok sinema sinemasında ve romanda kahraman tek bir münasebet ile ya da bebek istediği vakitte hamile kalabilirken gerçek hayatta durum bu değildir. Hiçbir sıhhat sorunu olmayan büsbütün olağan bir çifti ele aldığımızda, bayanın tek bir adet periyodunda, her gün ilgide bulunsalar bile, hamile kalma mümkünlüğü yalnızca %25dir. Çiftin fertilite potansiyelini gösteren bu durum “fekundite” olarak isimlendirilir. İnsan, organizma olarak üreme potansiyeli çok yüksek bir canlı değildir. Bunun pek çok nedeni vardır. Birtakım yumurtalar döllenmez, kimileri da döllense bile embriyo periyodunda gelişme gösteremez. Gebelik bir manada talih işidir. Bunu kabaca Rus ruletine benzetmek mümkündür. Hangi çiftin hamile kalabileceğini, yada hangisinin hamile kalamayacağını evvelce varsayım etmek imkansızdır! Tek bir bağda %25 olan gebelik elde etme bahtı bir yılın sonunda %85e çıkar. Yani bir yıl sonunda her 100 çiftten 85inde gebelik elde edilecektir. Geri kalan 15 çift ise infertilite ile karşı karşıya demektir. Kimi müelliflere nazaran ise birinci yılın sonunda gebelik olmaz ise, ikili infertil demek hakikat değildir. Bunun için 2 yıl beklemek gerekmektedir. Nitekim de birinci yılın sonunda %85 olan gebelik oranı ikinci yılın sonunda %92 civarında saptanır.

Tek bir adet siklusunda hamile kalma talihi pek çok faktörün tesiri altındadır. Bu faktörleri inceleyecek olursak

Bayanın yaşı: Biyolojik saat ilerledikçe bayanın hamile kalma bahtı giderek azalır. Bunun en değerli nedeni yaş ile birlikte yumurtalıklardaki yumurta sayısı ve kalitesinin azalmasıdır. 20 yaşında bir bayan ile 21 yaşındakinin hamile kalma olasılıkları ortasındaki fark çok büyük değilken 30lu yaşlarda bu fark daha fazla mana kazanır.

Cinsel münasebet sıklığı: Cinsel ilgi sıklığı açısından olağan ya da olağandışı diye bir sınıflama yapmak gerçek değildir. Kıymetli olan alaka sayısının az ya da çokluğu değil yeterliliğidir. Bunun için optimum sayı haftada 3 alakadır.

Zamanlama : Cinsel bağ sıklığının yanı sıra bağın zamanlaması da değerlidir. Yumurtlamanın olduğu günlerde girilecek olan bağlantı, gebelik mümkünlüğünü arttıracaktır.

Müddet:Çiftin ne kadar vakittir çocuk istediği değerli bir noktadır. Hamile kalmaya uğraşan çiftlerde ortadan geçen mühlet uzadıkça, tıbbi yardım almadan başarılı bir gebelik elde etme mümkünlüğü da o ölçüde azalmaktadır.

Patoloji: İnfertiliteye neden olabilecek bir patolojinin varlığı da gebelik bahtını azaltır. Bunlara en hoş örnek geçirilmiş ameliyatlar ya da endometriozisdir.

Şayet bir çiftte fertilite sorunu varsa bu gebeliği nasıl tesirler? Hamile kalma pek çok faktörün tesiri altındadır. Örneğin sperm sayısı olması gerekenin yarısı kadar olan bir erkek ve olağan bir bayandan oluşan çiftte gebelik talihi yarı yarıya azalır. Gebeliği etkileyen her faktör için durum bu türlü değildir. Örneğin bayanda her iki tüpün de tıkalı olduğu durumlarda gebelik bahtı neredeyse yok üzeredir. Misal biçimde testislerinde sperm üretimi olmayan ya da spermleri testisten dış dünyaya taşıyan kanalların işlev görmediği erkeklerin de doğal yollardan çocuk sahibi olmaları büyük sürpriz olur. Bu açıdan bakıldığında çocuk isteği ile tabibe müracaat eden çiftlerde hem erkek hem de bayan ayrıntılı olarak incelenmelidir. Çiftin her ikisinde de sorun olduğunda gebelik bahtı bunların toplamı ölçüsünde değil çarpımı ölçüsünde azalır. Şayet insan ömrü 300-400 yıla çıkarılabilse ve bu müddet zarfında bayandan yumurta, erkekten de sperm üretimi sağlanabilse, açıklanamayan infertilite hadiselerinin tamamına yakını hamile kalabilirdi. Bu durum infertilitede vaktin ehemmiyetini açıkça ortaya koyan bir olgudur. Gebelik mümkünlüğü arttırılmalıdır ve bu da lakin tıbbi tedavi ile mümkün olmaktadır.

Ne vakit endişelenmeli, ne vakit tabibe gitmeli ?

Şayet bir yıldan uzun bir müddettir ovülasyona denk gelen günlerde 2-3 günde bir tertipli olarak cinsel alakada bulunuyorsanız ve rastgele bir korunma metodu uygulamadığınız halde hamile kalamadıysanız infertil sınıfına giriyorsunuz demektir. Bu asla olağan yollardan hamile kalamazsınız demek değildir lakin istatistiksel manadan bakıldığında baht azalmış olmaktadır. Artık tıbbi yardıma gereksiniminiz vardır. Bu yardım için muhakkak ve kesin bir vakit yoktur. Bebek sahibi olmamanız sizi endişelendirmeye başladığında bir jinekoloğa gitmelisiniz. Pek çok çift infertiliteyi çekinecek hatta utanacak bir durum olarak görür ve kendilerini yalnız hissederler. Meğer durum bu derece berbat değildir. Tüm dünyada pek çok çift tıpkı sorunu yaşamaktadır ve bunları kıymetli bir kısmı çok kolay tedavilerle hamile kalabilmektedir. Burada çiftleri kısıtlayan infertilitenin her vakit kıymetli bir sorun olmasına karşın acil olmamasında yatmaktadır. Genelde bireyler doktora gitmeyi rastgele bir mazeretin ardına saklayarak ertelemekte ve daima gelecek ay demektedirler. Meğer hayatta vakit dışında her şeyin telafisi mümkündür.

Kimi durumlarda ise tabibe müracaat etmeden evvel 1 yıl beklemek gereksizdir.

Çok sık ya da seyrek adet görmek

Geçirilmiş pelvik enfeksiyon hikayesi

2’den fazla sayıda düşük

Bayan yaşının ileri olması

Erkekte testislerin küçük olması

Prostat enfeksiyonu hikayesi.

varsa vakit kaybetmeden profesyonel bir yardim ya da teklif almak için teşebbüste bulunmak makul olacaktır.

Tabibe başvurmadan evvel kimi kolay tedbirler ile üreme potansiyelinizi arttırabileceğinizi aklınızdan çıkartmayın. Bu tedbirlerin en başında gelenlerden birisi beden yükü, diyet ve idman ortasındaki istikrarın sağlanmasıdır. Uygun diyet ve antrenman optimal üreme işlevi için son derece kıymetlidir. Düşük kilolu ya da çok şişman bayanlar hamile kalmada zahmetler yaşayabilirler. Kadınlık hormonu olan östrojenin büyük kısmı yumurtalıklarda üretilir. Lakin yağ dokusu da küçümsenemeyecek bir östrojen kaynağıdır. Döllenme olayı hassas hormonal dengelerin rol aldığı karmaşık bir olaydır. Bu olayın muvaffakiyet ile sonuçlanabilmesi için stabil bir hormonal durum gereklidir. Bu nedenle az ya da fazla kiloların infertiliteye neden olabilmesi şaşırtan bir durum değildir. Olağanın %10-15 altında ya da üstünde olan beden yükü üreme sistemini kökten etkileyebilir. Bunun en hoş örneği beslenme bozukluğu olan çok zayıf bireylerde adet kanamalarının sistemsiz oluşudur. Bu sistemsiz kanamalar genelde anovülasyon yani yumurtlamanın olmaması ile bir ortada seyreder. Maraton koşucuları, yüzücüler üzere ağır sporlar ile uğraşan bayanların pek birçoklarında adet düzensizlikleri ve dolayısı ile infertilite sorunu mevcuttur.

Fertilite üzerinde tesirli bir öbür faktör de sigara ve alkoldür. Sigara erkeklerde sperm sayısını azaltırken bayanlarda da yumurta kalitesini bozar. Misal halde alkolde sperm sayısı üzerinde olumsuz rol oynadığı tespit edilen bir husustur.

Değişik hastalıklar için kullanılan ilaçlar da fertiliteyi tesirler. Bilhassa ülser ve tansiyon ilaçlarının sperm sayıları üzerine tesirli olduğu bilinmektedir. Kafein alımının azaltılması ise konsepsiyon bahtını arttırır.

Cinsel bağlantı sıklığı üreme yeteneğini direk etkileyen en kıymetli faktörlerden birisidir. Alaka ne kadar sık olursa gebelik bahtı o derece yüksek olur. Burada kastedilen her gün girilen bağlantı değildir. Bu sperm sayı ve kalitesini azaltır. Ülkü olan ovülasyona yakın günlerde gün çok alakaya girmektir. Günümüzde hem erkeğin hem de bayanın çalışma hayatı içinde olması, mesleksel gerilimler ve telaşlar nedeni ile cinsel güdülerde ve istekte azalma birden fazla çiftin ortak yakınmasıdır. Bu nedenlerle bağ daha çok hafta sonları olmaktadır. Doğal olarak bu çiftlerin gebelik elde etmesi gecikecek ve büyük olasılıkla çift infertilite nedeni ile tabibe başvurmak zorunda kalacaktır.

Bağlantının sıklığı yanı sıra zamanlaması da son derece değerlidir. İnsan dışında çabucak hemen bütün canlılar yumurtlama periyodunu bilirler. Östrus ya da kızgınlık periyodu olarak isimlendirilen bu devrede cinsel istekleri artar ve çiftleşirler. Hatta kedilerin bu özelliği pek çok espiriye de mevzu olmaktadır. Halbuki insanlarda durum farklıdır. Bayanda bariz bir kızgınlık devri yoktur ve pek çok bayan yumurtlama periyodunu fark edemez. Çeşitli sistemler ile bayanın adet sistemi saptanır ve ovülasyon devri tespit edilebilir. Fertil devir denilen hamile kalma mümkünlüğünün yüksek olduğu devirde bu nedenle gün çok alaka önerilir.

Cinsel münasebet ve fertilite ortasındaki bağ ile ilgili son nokta uygun formda ilgide bulunmaktır. Tabiatta çok değişik hayvan tipleri vardır ve bunların her biri soyunu devam ettirmek için farklı sistemler geliştirmiştir. Örneğin domuzlar sperm açısından çok cimridirler. Erkeğin penisi spiral formundadır ve dişinin vajinasına adeta vidalanır. Bu sayede tek bir sperm bile boşa gitmez. İnsanlarda bu usul sistemler mevcut değildir. Gerçekte bu tıp tekniklere gerek de yoktur. Bağ sonrası semenin vajina dışına kaçması son derece olağandır. Pek çok bayan bunu gebelik bahtı açısından olumsuz bir faktör olarak yorumlamakla birlikte gerçek bu değildir. Semenin dışarı gelmesi bağın uygun biçimde yapıldığının göstergesidir. Çocuk isteyen çiftlerde genelde önerilen erkeğin üstte olduğu konumlardır. Alaka sonrası bayanın en az 5 dakika sırt üstü yatması ve vajinal duştan kaçınması da başka teklifler ortasındadır. İlgi esnasında kayganlığı sağlamak emeli ile kullanılan yapay hususlar spermler üzerinde ölümcül tesir yaratabileceğinden önerilmemektedir. Çok gerek duyuluyor ise petrol bazlı olanlar yerine sıvı parafin tercih edilmelidir.

İnfertiltenin geçmişe nazaran daha sık görülmesinin nedenlerinden biriside bayanların çalışma hayatı içinde daha fazla yer almalarıdır. Birden fazla bayan çocuk sahibi olmak için işinde yükselmeyi beklemekte bu nedenle de yaşı ilerlemektedir. Yeniden pekçok patron -ki buna çok büyük holdingler de dahildir- işe alacakları bayan işçiye belli bir mühlet hamile kalmama kısıtlaması getirmektedir. Vakit geçtikçe bayanın üreme potansiyeli azalmakta ve dolayısı ile infertilite daha sık karşımıza çıkmaktadır. Aslına bakılırsa bebek sahibi olmak için en uygun vakit diye birşey sözkonusu değildir. Bayanın üreme potansiyeli 20-30 yaş ortasında doruktadır. 30 yaştan sonra azalan bu potansiyel 35 yaşından sonra keskin ve süratli bir düşüş gösterir. Bebek sahibi olmak için en uygun vakit epey ferdî bir karardır. Lakin çeşitli nedenler ile çocuk sahibi olmayı geciktiren ya da geciktirmeyi düşünen şiftlerin karşısında diğer bir sorun daha vardır: Toplumsal baskılar. Çabucak her toplumda bilhassa aile büyükleri biran evvel torun sahibi olmak için baskı kurma eğilimindedirler. Medyada yer alan ve çiftlerin biran evvel bebek sahibi olmasını öneren yazılar da misal biçimde baskı ögesidir. Tüm bu faktörlerin tesiri ile yeni evli ya da uzun mühlet tesirli usullerle korunmuş çiftler daha infertilite sınıfına girmedikleri halde yalnızca bayan 30 yaşına geldi diye tabip, hekim dolaşabilmektedirler.

Üreme potansiyeli azalıyor mu?

Bu soru hem mevzu ile ilgilenen tabiplerin hem de olayla direk ilgili olan çiftlerin karşılığını aradığı sorulardan biridir. Karşılık kesin değildir fakat muhtemelen önerme doğrudur. Bayanın evlenme yaşının artması, cinsel özgürlük ile birlikte cinsel yolla bulaşan hastalık oranlarındaki yükselme, nedeni bilinmemekle birlikte erkekte sperm sayısındaki küresel azalma bu durumun nedeni olabilir. Sperm sayılarındaki azalma değişik bir küresel müşahededir. Hakikaten de son 15-20 yılda tüm dünyada yaygın olarak sperm sayılarında bir azalma eğilimi dikkati çekilmektedir. Bu durumun çevresel kirlenmeden mi yoksa çağdaş ömrün yüklediği gerilimden mi kaynaklandığı muhakkak değildir. Sevindirici olan ise üreme potansiyeli üzerindeki çok aksiliğe rağmen, yardımla üreme tekniklerindeki gelişmeler ve buna bağlı olarak artan muvaffakiyet oranlarıdır. Yeniden çağdaş insanın infertiliteyi tabu olmaktan çıkarması ve tedavi alternatiflerini şuurlu bir formda değerlendirmesi de kayda bedel bir ilerlemedir.

Bir önceki yazımız olan Keşkesiz doğum nedir? başlıklı makalemizde Anne, Doğum ve İle hakkında bilgiler verilmektedir.

editörün seçtikleri EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Araklı bayan escort Eşme bayan escort Alaşehir bayan escort Gölpazarı bayan escort Dalaman bayan escort Ermenek bayan escort İpsala bayan escort Birecik bayan escort Dinar bayan escort Andırın bayan escort Akçaabat bayan escort Banaz bayan escort Akhisar bayan escort Bozüyük bayan escort Bodrum bayan escort Ayrancı bayan escort Havza bayan escort Akçakale bayan escort Bolvadin bayan escort Afşin bayan escort Burdur mutlu son Büyükçekmece mutlu son Çivril mutlu son Darende mutlu son Çay mutlu son Bursa mutlu son Çatalca mutlu son 19 Mayıs mutlu son Datça mutlu son Çayeli mutlu son Belek mutlu son Ergene mutlu son Mudanya mutlu son Esenyurt mutlu son Bilecik mutlu son Eskişehir mutlu son